Halikarnas Mozolesi, Dünyanın Yedi Harikası arasında sayılan bir anıt mezardır. Alanda günümüzde temel kalıntıları görülür.
- Ören yeri
- Kent merkezi
- Arkeoloji
- Mimari
- Tarih
Bir bakışta
- Varış
- Araçtan sonra kısa yürüyüş
- Ziyaret süresi
- Yaklaşık 1–2 saat≈ tahmini
- Giriş
- Ücretli
- Açık olduğu saatler
- Pazartesi günleri ziyarete kapalıdır.
- Otopark
- Anıtın otoparkı yoktur, dar sokaklarda araç park yeri bulunmaz; araç merkeze bırakılıp yürünmelidir
Halikarnas Mozolesi hikayesi ve yapılış süreci
Halikarnas Mozolesi hikayesi, Karya Satrapı Mausolos ile eşi Artemisia arasındaki birlikteliğe ve büyük anıt hedefine dayanır. Mausolos kenti güzelleştirmek için geniş bütçeler harcadı. Kendisine görkemli bir mezar tasarladı. Ölümünün ardından projeyi Artemisia sahiplendi. Dönemin en yetenekli sanatçılarını Yunanistan'dan çağırdı.
Yapının dört kenarını Skopas, Bryaksis, Timotheos ve Leokhares isimli heykeltıraşlar bezedi. Bryaksis Karyalı bir sanatçıydı. Diğer ustalar Yunanistan'dan getirildi. Sanatçılar anıtın her cephesine farklı kabartmalar işledi. Bu mezar o kadar büyük bir üne kavuştu ki kendinden sonraki tüm anıtsal mezarlara mozole adı verildi.
Antik yazar Plinius, hükümdar ölse bile ustaların anıtı yarım bırakmadığını aktarır. Sanatçılar kendi şöhretleri ve sanatın gücü adına çalışmayı sürdürdü. Eser, Sidonlu Antipater tarafından Dünyanın Yedi Harikası arasında gösterildi. Pausanias da Romalıların bu anıtı dünyanın en büyük harikalarından biri saydığını belirtir.
Halikarnas Mozolesi'ne nasıl gidilir?
Halikarnas Mozolesi, Muğla ilinin Bodrum ilçe merkezinde, Tepecik Mahallesi Saray Sokak üzerinde yer alır. Ören yerine arabayla ya da ilçe merkezinden yürüyerek ulaşmak mümkündür. Konum Bodrum marinasına ve ilçe merkezine kısa bir yürüme mesafesindedir.
Anıtın bulunduğu mahalle dar sokaklardan oluşur. Bu sebeple ören yerinin kendisine ait bir otoparkı ya da hemen yanında araç park alanı yoktur. Sürücülerin araçlarını ilçe merkezine park edip yürüyerek devam etmesi önerilir.
Yürüyerek
İlçe merkezinden veya marinadan kısa bir yürüyüşle ulaşılır.
Araçla
Arabayla gelinebilir ancak araç merkeze park edilip yürünmelidir.
Aracını bırakacağın yer
Yerin hemen yakınındaOraya yol tarifi
Varış noktası
Halikarnas MozolesiBodrum, Muğla
Harita uygulamasında aç
Gitmeden önce bil
Fiziksel kalıntı az olduğundan, gezi öncesinde yapının tarihini araştırarak gelmek alanı zihinde canlandırmayı kolaylaştırır.
Pazartesi günleri kapalı olduğundan gezi planınızı haftanın diğer günlerine göre yapın.
Bahçe bölümündeki büyük gölge ağacının altındaki banklarda dinlenebilirsiniz.
Ziyaret adabı
Yeri korumak ve rahat gezmek için
Zemin taşlık ve engebelidir, kaygan tabanlı ayakkabı uygun değildir; alan büyük ölçüde açıktır, gölge ve su sınırlıdır.
Halikarnas Mozolesi hakkında mimari bilgiler
Halikarnas Mozolesi, Yunan ve Mısır mimari çizgilerini bir araya getiren özgün bir tasarıma sahipti. Taban ölçüleri 32 metreye 38 metre genişliğindeydi. Yapı dört ana bölümden oluşuyordu. En altta yüksek bir kaide yükseliyordu. Kaidenin üzerinde 36 İon sütunlu bir tapınak bölümü yer alıyordu.
Sütunların üstünde 24 basamaklı piramit formunda bir çatı yükseliyordu. Piramidin zirvesine dört atlı savaş arabası yerleştirilmişti. Arabanın içinde Mausolos ile Artemisia'nın heykelleri duruyordu. Anıtın toplam yüksekliği kaynaklara göre yaklaşık 45 ila 55 metreydi. Plinius yüksekliği 180 İon ayağı olarak kaydetti.
Duvarlar savaş sahnelerini betimleyen kabartmalarla ve yüzlerce bağımsız heykelle süslüydü. Amazonlar ile Yunanlıların savaşları frizlere işlenmişti. Kazılarda Ahameniş hükümdarı 1. Serhas adına yazılmış dört dilli bir vazo bulundu. Bu kap, mezarın batı merdivenlerinin dibinde ortaya çıkarıldı.
Halikarnas Mozolesi ne kadar ayakta?
Halikarnas Mozolesi günümüzde bütünüyle ayakta değildir, yerinde sadece temel çukuru ve taş kalıntıları görülür. Alan bugün açık hava müzesi niteliğindedir. Girişte sağ tarafta Bodrum tipi bir ev yer alır. Sol tarafta ise kapalı ve yarı açık sergi yapısı bulunur.
Ziyaretçiler sahada yalnızca temel çukuru, sütun ve taş parçaları görebilir. Kabartma ve heykellerin büyük kısmı British Museum'a götürülmüş, taşların bir bölümü ise Bodrum Kalesi inşasında kullanılmıştır. Sahadaki kalıntılar dağınık durumdadır. Bilgilendirme panolarının yetersizliği ve yabani otlar alanın görünümünü etkiler.
Sergi salonunda yapının eski halini ve orijinal boyutlarını gösteren maketler ile bilgilendirme panoları yer alır. Ayrıca yapının tarihini anlatan bilgilendirici bir video gösterimi sunulur. Ziyaretçiler çukurun anlamını kavramak için önce bu kapalı salonu gezmelidir.
Halikarnas Mozolesi parçaları nerede sergileniyor?
Halikarnas Mozolesi kabartmaları ve anıtsal heykelleri bugün ağırlıklı olarak Londra'daki British Museum koleksiyonunda sergilenir. Charles Newton 1856 yılındaki kazılarda Mausolos ve Artemisia heykellerini buldu. Çatıdaki savaş arabasına ait iki metre çapındaki tekerlek parçasını da İngiltere'ye nakletti.
Şövalyeler tarafından kale duvarlarına yerleştirilen friz kabartmaları da 1846 yılında Londra'ya götürüldü. Günümüzde Bodrum'daki sergi salonunda bu kabartmaların yalnızca alçı kopyaları gösterilir. Orijinal eserlerin büyük bölümü yurt dışında korunur.
Anıtın bazı kesme taşları ve parlak mermer blokları ise Bodrum Kalesi beden duvarlarında yer alır. Şövalyelerin kale duvarlarına ördüğü bu taşlar bugün de yerinde görülebilir. Malta Limanı rıhtım inşaatında da anıtın taş blokları kullanıldı.
Sık sorulan sorular
Halikarnas Mozolesi hangi döneme ait?
Halikarnas Mozolesi neden önemli?
Halikarnas Mozolesi nasıl yazılır?
Tarihçe
Karya Satrapı Hekatomnos MÖ 377 yılında öldüğünde krallığın idaresini oğlu Mausolos devraldı. Mausolos sınırlarını güneybatı Anadolu kıyılarına kadar genişletti ve yaklaşık MÖ 360 yılında Likya bölgesini topraklarına kattı. Yeni başkent olarak Halikarnassos kentini seçti. Eşi ve kız kardeşi Artemisia ile bölgede 24 yıl hüküm sürdü ve kenti parlak mermer yapılarla donattı. Hükümdar, Likya'daki anıtsal mezarlardan esinlenerek kendi mezarını planladı. Yapım çalışmalarına muhtemelen MÖ 355'te başlandı. Mausolos MÖ 353 yılında öldüğünde inşaatı eşi Artemisia sürdürdü.
Artemisia eşinin ardından sadece iki yıl yaşadı ve MÖ 351 yılında öldü. Çiftin külleri henüz tamamlanmayan anıt mezara konuldu. Tören sırasında kurban edilen boğa, koyun, keçi, horoz ve kumru kemikleri basamaklara bırakıldı. Mezar girişi taşlarla ve molozlarla kapatıldı. İnşaatı Mausolos'un diğer kardeşleri devam ettirdi. Çalışmalar muhtemelen MÖ 340'ta Piksodaros ile Ada arasındaki satraplık mücadelesi sırasında yarım bırakıldı. Yapı, Yunan mimarlar Satyros ve Pytheos tarafından tasarlandı ve ikili anıt hakkında bir inceleme yazdı.
Anıt mezar, MÖ 334 yılında Büyük İskender kenti aldığında zarar görmeden kaldı. MÖ 62 ve 58 yıllarındaki korsan saldırılarını da hasarsız atlattı. Yapı yaklaşık 1500 yıl boyunca kentin üzerinde yükseldi. MS 12. yüzyılda yaşamış Piskopos Eustathios anıtı ayakta gören son kişilerden biri oldu. Daha sonra art arda yaşanan depremlerin sütunları devirip yapıyı yıktığı sanılır. Tunç savaş arabası yere düştü ve anıt 1402 yılına gelindiğinde harabeye dönüştü.
Saint Jean şövalyeleri 1402 yılında Bodrum'a geldiklerinde anıtı yıkık halde buldu. Şövalyeler 1494 ve 1522 yıllarında Bodrum Kalesi'ni güçlendirmek için anıtı taş ocağı olarak kullandı ve mermerleri kirece dönüştürdü. 1846 yılında İngiltere Büyükelçisi Stratford Canning, Padişah Abdülmecid'den izin alarak kaledeki kabartmaları Londra'ya götürdü. Charles Thomas Newton 1856-1857 yıllarında alanda kazılar yürüterek kalan heykelleri British Museum'a taşıdı. 1966-1977 yılları arasında ise Danimarka Aarhus Üniversitesi'nden Kristian Jeppesen alanda kapsamlı araştırmalar gerçekleştirdi.
Gezgin değerlendirmeleri
Buraya giden gezginlerin puanları, yorumları ve fotoğrafları.
Son güncelleme: 15 Ekim 2026
